• Szkoda na osobie powstała na skutek ruchu pojazdu mechanicznego

Pojazd mechaniczny to pojazd na stałe zaopatrzony w silnik, będący jego napędem. W doktrynie przyjmuje się, że pojazdy mechaniczne służą do transportu drogowego ludzi i przedmiotów oraz do ciągnięcia przyczepnaczep. Mogą one służyć również do napędu innych maszyn (np. maszyn rolniczych). Nie jest pojazdem mechanicznym rower z zamontowanym silnikiem, jeżeli jego konstrukcja pozwala na poruszanie się w konwencjonalny sposób (za pomocą mięśni nóg).

Według ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych pojazdem mechanicznym jest:

  • pojazd samochodowy, ciągnik rolniczy, motorower i przyczepa określone w przepisach ustawy – Prawo o ruchu drogowym,
  • pojazd wolnobieżny w rozumieniu przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym, z wyłączeniem pojazdów wolnobieżnych będących w posiadaniu rolników posiadających gospodarstwo rolne i użytkowanych w związku z posiadaniem tego gospodarstwa;

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych wprowadza pojęcie pojazdu mechanicznego na potrzeby wskazanie, jakie pojazdy podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej (OC).

Art. 436 kodeksu cywilnego posługuje się pojęciem mechanicznego środka komunikacyjnego poruszanego za pomocą sił przyrody. Przepis ten będzie miał zastosowanie tylko do szkód wyrządzonych przez pojazdy odpowiadające temu pojęciu, a nie jakiekolwiek pojazdy.

W tym miejscu należy wskazać na różnicę, jaka istnieje pomiędzy pojęciem pojazdu mechanicznego z ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, a pojęciem mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody, które zostało objęte w kodeksie cywilnym. Pojęcie pojazdu mechanicznego jest zdecydowanie szersze. Zawierają się w nim nie tylko pojazdy takie jak; pojazd samochody, motorower, ciągnik rolniczy (mają własny silnik oraz służą do transportu), ale także przyczepa i pojazd wolnobieżny, które nie są pojazdami mechanicznymi poruszanymi za pomocą sił przyrody (ten pierwszy nie ma silnika, ale musi mieć własną polisę OC, a ten drugi nie służy do transportu, nie ma własnej polisy, korzysta z polisy OC gospodarstwa rolnego).

Powyższe rozważania można podsumować w jednym zdaniu; każdy mechaniczny środek komunikacji poruszany przy pomocy sił przyrody jest pojazdem mechanicznym, natomiast nie każdy pojazd mechaniczny jest mechanicznym środkiem komunikacji poruszanym przy pomocy sił przyrody.

Konsekwencją takiego rozróżnienia jest to, że choć przyczepy i pojazdy wolnobieżne są objęte obowiązkowym ubezpieczeniem komunikacyjnym OC, to odpowiedzialność za szkody przez nie wyrządzone nie jest ustalane na podstawie art. 436§1 k.c., czyli na zasadzie ryzyka, lecz na podstawie art. 415 k.c., czyli na zasadzie winy. Co za tym idzie sprawca szkody wyrządzonej przy pomocy np. pojazdu wolnobieżnego, musi ponosić winę, żeby odpowiadać wobec poszkodowanego. Natomiast jeżeli jest to mechaniczny środek komunikacji poruszany przy pomocy sił przyrody z art. 436§1 k.c., kierowca będący sprawcą, odpowiada wobec poszkodowanego (niebędącego kierowcą innego pojazdu lub pasażerem przewożonym z grzeczności – art. 436§2 k.c.) na zasadzie ryzyka, chyba, że wyłączną winę za zdarzenie ponosi sam poszkodowany (np. pieszy wtargnął przed prawidłowo jadący pojazd), osoba trzecia (np. inny kierowca) lub siła wyższa (np. trzęsienie ziemi).

W odniesieniu do przyczepy należy wskazać, że w sytuacji gdy wyrządzona szkoda następuje w momencie, kiedy jest ona w ruchu, przyczepiona do mechanicznego środka komunikacyjnego poruszanego za pomocą sił przyrody np. ciągnika, naprawienie szkody następuje na podstawie art. 436§1 k.c., czyli na zasadzie ryzyka z polisy OC ciągnika.

Przepisy Kodeksu Cywilnego:

Art. 415.

Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia

Art. 436.

§ 1. Odpowiedzialność przewidzianą w artykule poprzedzającym ponosi również samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody. Jednakże gdy posiadacz samoistny oddał środek komunikacji w posiadanie zależne, odpowiedzialność ponosi posiadacz zależny.

§ 2. W razie zderzenia się mechanicznych środków komunikacji poruszanych za pomocą sił przyrody wymienione osoby mogą wzajemnie żądać naprawienia poniesionych szkód tylko na zasadach ogólnych. Również tylko na zasadach ogólnych osoby te są odpowiedzialne za szkody wyrządzone tym, których przewożą z grzeczności.

Przesłanki, o których mowa w art.436§1 k.c., zwane są egzoneracyjnymi, wyłączają one odpowiedzialność samoistnego posiadacza (kierowcy) mechanicznego środka komunikacyjnego poruszanego za pomocą sił przyrody za szkody na osobie lub mieniu, w sytuacji gdy szkoda powstała: 1. wskutek działania osoby trzeciej, np. innego kierowcy, 2. wyłącznie z winy poszkodowanego, np. pieszy wtargnął na jezdnię w niewyznaczonym do tego celu miejscu, przed prawidłowo jadący pojazd, 3. wskutek działania siły wyżej, chodzi przede wszystkim o zjawiska przyrodnicze, które nie mogły zostać przewidziane.

Ruch pojazdu mechanicznego w języku potocznym oznacza przemieszczanie się w stosunku do punktu odniesienia. W przepisach prawa pojęcie to ma charakter szerszy. Ustawa prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 r., nie wskazuje wprost czym jest ruch pojazdu, posługuje się natomiast pojęciem postoju pojazdu, z którego można wywnioskować, że co nie jest postojem, jest ruchem. Zgodnie z art. 2 ustawy „postój pojazdu” to unieruchomienie pojazdu niewynikające z warunków lub przepisów ruchu drogowego, trwające dłużej niż 1 minutę. Z przepisu tego można wywnioskować, że pojazd znajduje się w ruchu w przypadku unieruchomienia pojazdu na czas krótszy nić 1 minuta, w sytuacji gdy unieruchomienie nie wynika z przepisów ustawy oraz w sytuacji każdego unieruchomienia wynikającego z przepisów ustawy o ruchu drogowym.

 

Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu
Zostaw swój komentarz